Zakendoen in Cataluña

Zakendoen in Cataluña
"In Spanje is persoonlijk contact veel belangrijker. Je bouwt een relatie op met je distributeurs en klanten. Dat kost tijd. Als je eenmaal een goede band hebt, zullen ze je niet snel laten zitten. Dat is voor nieuwkomers best lastig. Het kost tijd en moeite om een goed netwerk op te bouwen"

7 augustus 2007

Integratie van Nederlanders in Spanje

In Nederland is de laatste tijd sprake van een enorme integratiediscussie. De allochtonen en hun aanpassing aan de Nederlandse cultuur zijn een veelbesproken item. Maar laten we integratie eens andersom te bekijken, dus de integratie van Nederlanders in een ander land, in dit geval Spanje.

Steeds meer Nederlanders besluiten naar het buitenland te verhuizen. In 2004 zijn 49.000 mensen in het buitenland gaan wonen. Dit aantal is sinds 1954 niet meer zo hoog geweest (CBS, 2005). 2100 Nederlanders zijn in 2004 naar Spanje verhuisd.

Er is veel onderzoek gedaan naar migranten en de cultutele veranderingen die zij meemaken tijdens een aanpassingsproces. Hierbij refereer ik bijvoorbeeld aan het aanpassingsproces van Turken in Nederland. Dit soort onderzoeken is altijd gericht op migranten die hun land uit zijn gevlucht vanwege oorlog of natuurrampen, of deze uit economisch oogpunt verlaten hebben. Nederlandse migranten hebben een hele andere situatie; ze hoeven hun land niet uit om politieke of economische redenen, maar ze vertrekken omdat ze dat bewust en vrijwillig besloten hebben en het leuk vinden. Zo´n aanpassingsproces ziet er anders uit dan die van iemand die uit noodzaak vertrokken is. De Nederlanders hebben wat dat betreft een luxere positie.

Wanneer beschouwen jullie iemand als goed geïntegreerd? Waar ligt het aan dat de een wel goed integreert en de ander niet? Beschouwen jullie je als geïntegreerd? Graag reacties!

Cataluña

Spanje is een groot land bestaande uit zeventien autonome gemeenschappen met een zeer uiteenlopende mentaliteit en veel interne verschillen. Cataluña is de streek van Spanje die het meest geliefd is om te wonen bij werkzame Nederlanders. Aan de hand van het aantal paspoorten dat wordt uitgegeven, wordt er geschat dat er meer dan 10.000 Nederlanders permanent in Cataluña wonen (Nederlands Consulaat Barcelona, 2005). De reden hiervoor kan zijn dat Cataluña de toegang van Europa naar het schiereiland is en waarschijnlijk het meest “Europees” is in zijn gedrag. Volgens één van de permanent verblijvende Nederlanders is het voor een Nederlander relatief makkelijk zaken te doen in Cataluña: “Er is een heel goede verstandhouding tussen Catalanen en Nederlanders. Ze zijn allebei zuinig en zakelijk. Daar komt bij dat landen als Nederland en Duitsland een goed imago hebben: daar lopen ze zoveel jaar voor. Mijn productpresentaties zal ik dan ook beginnen met te vertellen dat ik een Nederlander ben. Daar is men gevoelig voor". Daarnaast is Cataluña altijd een gebied van Spanje geweest met een meer dan gemiddelde welvaart.

1 juli 2007

Zakendoen in Cataluña

Er nogal wat verschillen tussen Cataluña en Nederland wat betreft het zakendoen. Zo is een goed netwerk nog belangrijker dan in Nederland. Het zakendoen en vinden van functies is er op gebaseerd. In onderhandelingen spelen vertouwen en persoonlijk contact een veel grotere rol dan in Nederland. Komt men in Nederland al snel “to the point”, in Cataluña kost dat veel meer tijd en tact.

In Cataluña is persoonlijk contact veel belangrijker. Je bouwt een relatie op met je distributeurs en klanten. Dat kost tijd. Als je eenmaal een goede band hebt, zullen ze je niet snel laten zitten. Dat is voor nieuwkomers best lastig. Het kost tijd en moeite om een goed netwerk op te bouwen.

Wij hebben een heel persoonlijk contact met onze serviceproviders. Als we bellen vragen we eerst naar hun vrouw en kinderen, dan pas gaan we over op zaken. We bereiken hetzelfde resultaat, maar het duurt iets langer.

Centraal in de onderhandelingen staan de zakenlunches.

Het beste kan je onderhandelen tijdens de lunch. En dan niet, zoals de Hollanders, voor het serveren van de soep al beginnen over geld, alles heeft z´n moment. De wijze van onderhandelen spreekt me erg aan. Zo zou het eigenlijk altijd moeten gaan .

Een andere onderneemster spreekt zelfs helemaal niet over zaken tijdens het eten:

Als je een zakenlunch hebt, praat je niet over werk, je belt hen daarna pas op, “oh, nog even over de deal”. In Nederland lunch je een half uurtje en dan is het ja of nee. Af en toe wel prettig, dat recht toe, recht aan.

De meningen over het zakendoen in Cataluña zijn nogal verdeeld. De één vindt het een prachtig spel, de ander vindt het onnodig gecompliceerd:

Met Spanjaarden praat je dagen. Zeg dan maar gewoon gelijk nee, dan ben ik er tenminste klaar mee.

7 juni 2007

Efficiëntie

De meeste Nederlanders zijn het met elkaar eens dat er in Cataluña hard gewerkt wordt :

Nederlanders hebben een arrogante houding tegenover de kwaliteit van werken hier. Spanjaarden werken erg hard. Als ik gebeld wordt uit Nederland krijg ik soms sarcastische opmerkingen: “ stoor ik je in je siësta?”

Toch denken de Nederlanders dat Catalanen, ondanks dat ze erg hun best doen en lange dagen maken, minder effectief te werk gaan dan Nederlanders.

Catalanen zijn hele harde werkers, je kan er op bouwen. Maar ze zijn minder effectief. Ze zijn harder bezig met de dagelijkse dingen af te werken, dan dat ze systemen creëren die de dagelijkse taken makkelijker maken.

6 juni 2007

Directheid van Nederlanders

Opvallend is dat in onderzoeken over intercultureel contact waar Nederlanders bij betrokken zijn, bijna automatisch de “typisch Nederlandse” eigenschap directheid aan de orde komt. Zo ook in mijn onderzoek. De respondenten beschouwen hun directheid of beter gezegd, het gebrek aan directheid van de Catalanen, dan ook als groot obstakel in de omgang met elkaar.

Spanjaarden zijn onbetrouwbaar. Misschien zijn ze dat niet, maar dat lijkt voor mij zo. Een ja hier is niet hetzelfde als een ja in Nederland.

In Nederland is ja ja, nee nee en misschien ook echt misschien. In Spanje laten ze je altijd zweven, soms zou het prettig zijn als ze gewoon nee zouden zeggen.

5 juni 2007

Tijd in Spanje

Het verschil in dagindeling en tijdsbeleving wordt beleefd als een verandering met veel impact op het dagelijks leven. De tijd in Cataluña worden heel anders ervaren dan die in Nederland. De respondenten hebben het gevoel dat ze in Cataluña de dagen veel intenser beleven.

Tijd heeft hier een hele andere dimensie. In Nederland doe je alles op de klok en zo efficiënt mogelijk. Als we hier boodschappen doen, blijven we wel eens een paar uur in een cafetaria van zo´n grote supermarkt zitten. Dat zou ik in Nederland nooit doen.

Ik geef me meer over aan spontane dingen. Vrijdagavond mikken we wat spullen in de auto en gaan lekker een weekend weg. In Spanje zijn ze niet gewend die dingen ver van te voren te plannen.

Een agenda bijhouden is hier maar relatief. Afspraken liggen minder vast. Er wordt meer geïmproviseerd, in Nederland wordt alles van te voren tot in detail geregeld.

De oriëntatie van tijd beïnvloedt tegelijkertijd ook de attitude tegenover verandering. Mensen die zich concentreren op de toekomst hebben minder moeite met veranderingen dan mensen die vasthouden aan tradities en verleden. Ook dit wordt door mijn respondenten bevestigd:

Nederlanders zijn eerder klaar voor veranderingen. In Spanje houdt men erg vast aan traditie. Dat merk je ook in ons vak, Nederlanders staan meer open voor nieuwe producten, hier blijven ze heel lang de inmiddels verouderde producten prefereren boven de nieuwe. En dan plotseling gaat het ineens heel hard met het nieuwe product, vervolgens blijven ze daar weer in hangen etc.

Men is in Cataluña meer gericht op het heden in plaats van op de toekomst :

Geld voor verzekeringen is hier niet. Wel voor op het terras zitten. Kwaliteit van leven is belangrijk, de rest laten ze maar gebeuren.

13 mei 2007

Mis je Nederland?

Nederland an sich blijkt niet erg gemist te worden. Een aantal Nederlanders mist de “typisch Nederlandse” gezelligheid in een bruine kroeg.

Ik mis Nederland als ik dronken ben, dan ben ik sentimenteler. Ik mis dan de gezelligheid, in een normale kroeg, niet de surrogaat-barren die ze hier hebben.

Ik mis Nederland op zondagmiddag, als hier iedereen op bezoek is bij zijn schoonmoeder, en ik normaal gesproken in Amsterdam aan de bar hing met mijn maten.

Ik mis de typisch Nederlandse sfeer, in een bruin cafeetje, of ´s zomers de grachten van Utrecht.

Wat de Nederlanders vooral missen uit Nederland zijn hun familie en vrienden. Het niet zo maar even langs kunnen gaan bij iemand, in goede, maar vooral in slechte tijden, wordt als een gemis beschouwd.

Dat ik Nederland mis heeft voornamelijk met mensen te maken, niet met Nederland zelf. Mijn vriendin is zwanger en heeft het af en toe moeilijk, mijn zus gaat verhuizen, ik wil haar graag helpen, dat soort dingen.

10 mei 2007

Status & Uiterlijk

Catalanen hechten meer belang aan status en uiterlijk dan Nederlanders. Het o zo bekende Nederlandse spreekwoord “doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg” blijkt in Cataluña niet op te gaan.

Je kan aan een Spanjaard nooit zien dat ie arm is, ze zullen de vuile was nooit buiten hangen, zijn altijd netjes gekleed en goed verzorgd.

Mijn (Spaanse) man en ik hebben een huis gekocht in een wijk met golfbanen. Mijn schoonouders vertellen nu zo vaak mogelijk aan iedereen die het maar horen wil dat wij in een golfpark gaan wonen. Dat vinden ze prachtig.

In Spanje is er nog ruimte om te excelleren. Je mag er nog met je kop boven uit zteken. In Nederland is het al snel zo van: “wie denkt hij wel niet dat hij is”.

De focus op uiterlijk en status heeft volgens mijn respondenten tot gevolg dat de Spanjaarden oppervlakkiger zijn:

Spanjaarden zijn oppervlakkig, vooral de mannen. Meer macho. De Nederlandse man praat over zijn gevoel, is bewust met zichzelf bezig, doet aan yoga en heeft burn outs, hier zijn de mannen daar veel te trots voor.

9 mei 2007

Kwaliteit van leven

Dit ervaren de permanent verblijfende Nederlanders als meest prettige kenmerk van Cataluña: hier wordt meer genoten van het leven.

Cataluña is een stuk swingender dan Nederland, er is meer levensfilosofie. Ik ben zestig en ga nog vaak uit, daar wordt hier helemaal niet raar van opgekeken. Leeftijdsverschillen spelen hier een minder grote rol.

Kwaliteit van leven komt volgens mijn respondenten ook tot uiting in de relaxte manier van met elkaar omgaan:

Ze zijn hier relaxter, minder opgefokt dan in Nederland. Mensen lopen mee als je de weg vraagt, een buschauffeur stapt uit om je de weg te wijze, een mobiel wordt even uitgeleend, dat soort dingen. Heel vriendelijk en gastvrij. Het is hier gemoedelijker.

Er hangt in Nederland een onprettige sfeer. Er wonen zoveel mensen zo dicht bij elkaar, dat veroorzaakt agressiviteit. Daar maken ze elkaar het leven zuur. Het zinloos geweld daar, dat begrijp ik ook niet. Dat hoor je hier nooit.

Ook het buitenleven wordt beschouwd als groot onderdeel van de prettige manier van leven in Cataluña. Wat daar natuurlijk heel erg mee samenhangt, is het mediterraanse klimaat. Een aantal Nederlanders zegt in Cataluña een betere balans gevonden te hebben tussen werk en vrije tijd:

Ik geniet meer van het leven. Door het weer en de omstandigheden besef je dat er meer is dan alleen maar werk. Werken moet middel zijn, meer niet.

8 mei 2007

Eten en drinken

Dat eten en drinken in Cataluña en de rest van Spanje een grote rol spelen, komt duidelijk uit de interviews naar voren.

Wij leven om te kunnen eten, Nederlanders leven alleen om zich te kunnen vullen. Eten is heel belangrijk voor ons.

In Nederland at ik tussen de middag een broodje kaas, tussendoor, achter de computer. Hier lunch ik uitgebreid, met collega´s, warm eten en wijn. Ik geniet daar echt van. Maar ja, het nadeel is wel dat je laat thuis bent. Ik zit soms wel twaalf uur op kantoor.

Ook dat er veel meer buitenshuis wordt gegeten en gedronken wordt door mijn respondenten bevestigd:

Hier wordt veel geld uitgegeven aan barretjes. Het begint ´s ochtends al. Niemand ontbijt hier zowat thuis. Allemaal in de bar met een croissantje en een kop koffie. Je eet en leeft hier veel meer buiten. Nederland is huisgericht en Spanje juist buitengericht. Je nodigt mensen ook nooit thuis uit, je spreekt altijd buiten af, in een café of restaurant.

7 mei 2007

Geslotenheid van Catalanen

Een heel opmerkelijke eigenschap die eigenlijk niet zo past bij het het beeld dat wij vaak hebben van mediterraanse mensen, maar die bijna alle Nederlandse respondenten toeschrijven aan het Catalaanse volk is geslotenheid. Volgens de respondenten is dit een “typische Catalaanse” eigenschap, die niet opgaat voor de rest van Spanje. Catalanen laten buitenstaanders niet snel toe tot hun leefkring.

Catalanen zijn veel geslotener dan Nederlanders en andere Spanjaarden. Men staat hier niet zo open voor contact. Wel is het in Cataluña zo dat wanneer je echt een vriendschap hebt opgebouwd, deze langdurig en serieus is.

Catalanen kijken heel lang de kat uit de boom. Ze zijn minder spontaan en laten je niet snel toe tot hun vriendenkring. Maar als je eenmaal binnen bent is het hechte vriendschap. Ik heb ook in Madrid gewoond, daar zijn de mensen heel open, maar de vriendschappen veel oppervlakkiger.

5 mei 2007

Familiebanden in Spanje

De respondenten geven aan dat met name familiebanden in Cataluña een veel grotere rol spelen dan in Nederland. Kinderen worden van jongs af aan vaak erg verwend en blijven tot hun derstigste thuiswonen. Opa en oma wonen vaak ook in huis.

Mensen geven hier veel meer om hun familie. Daar heb ik veel van geleerd. Als je dan ziet hoe ze in Nederland met hun oudjes omgaan! Ze parkeren ze in verzorgingstehuizen en gaan er eens in de maand langs.

Ik vind ze hier erg kindvriendelijk. Kinderen mogen altijd heel laat opblijven en worden enorm verwend, dat zie je al op partijtjes. Er wordt standaard een zaal voor ze afgehuurd en ze krijgen nooit cadeautjes onder de dertig euro. De kinderfeestjes zijn voor de moeders ook een sociale happening; ze blijven er altijd bijzitten en drinken dan samen koffie of champagne.

De familiebanden worden door een aantal vrouwelijke respondenten soms wel beklemmend gevonden:

Mijn (Spaanse) exvriend woonde nog thuis. Daar had ik wel moeite mee. Zijn moeder was altijd van alles op de hoogte en had daar zo haar eigen ideeën over.

Je moet als vrouw voor je (schoon)familie voldoen aan allerlei eisen. “Estar guapa” (mooi zijn) lijkt wel het belangrijkste. Het is hier belangrijk om er altijd maar mooi en elegant uit te zien. Spaanse vrouwen zijn dan ook echte meisjes; van jongs af aan hoeven ze alleen maar mooi te zijn en wordt van ze verwacht dat ze voor de familie gaan zorgen.

De belangrijke rol die familie inneemt in het dagelijks leven lijkt een waarde die veel Nederlanders echt geïnternaliseerd hebben. Ze passen zich niet alleen in Cataluña aan, bij hun eventuele schoonfamilie, maar kijken ook anders tegen hun eigen familie in Nederland aan.

Elke zaterdag eet ik paella bij mijn schoonfamilie en ik zie ze ook nog eens elke maandag. Familiebanden zijn ook voor mij belangrijker geworden.

Ik heb meer respect gekregen voor oudjes. Dat zijn waarden die ik van mijn (Spaanse) vrouw heb meegekregen. Ik kijk nu heel anders tegen mijn oma aan.

Vooral het familiegevoel is in mijzelf veranderd. Ik kijk nu bijvoorbeeld heel anders tegen mijn ouders aan. Ik ben ze meer gaan waarderen.



1 mei 2007

Machtsafstand tussen baas en werknemers veel groter is dan in Nederland.

Nederlanders geven aan dat in Spanje de machtsafstand tussen baas en werknemers veel groter is dan in Nederland.

Er is meer hiërarchie, dat zie je in het hockeyveld ook. Ik word nu aangesproken als “el jefe” (de baas). Er is meer respect. Beslissingen kunnen hier snel geïmplementeerd worden. In Nederland heb je altijd discussie, hier wordt gehoorzaamd.

Ook een Nederlandse chirurge geeft aan dat ze anders aangesproken wordt als in Nederland.

Hier word ik door het personeel “doctora” (dokter) genoemd. Zolang dat spontaan gebeurt, vind ik het wel prettig eigenlijk. In Nederland was ik gewoon Karin. (i.v.m. privacy is naam veranderd)

Uit de gesprekken met de Nederlanders blijkt dat zij ervaren dat kritiek op de baas niet getolereerd wordt en dat aanmerkingen dan ook zelden gemaakt worden.

In Nederland wordt meer naar consensus gestreefd. Nederlanders zijn luidruchtiger, altijd maar in debat. In Spanje is het zo dat als de baas links zegt, iedereen links gaat, ook al is het evident dat ze beter naar rechts kunnen.

In Spanje is de aandacht voor het welzijn van het personeel veel minder. De lonen zijn relatief laag, de secundaire arbeidsvoorwaarden veel slechter en de werknemers hebben weinig inspraak.

Er lekker bij zitten in je werk wordt door het management onbelangrijk gevonden.

Er worden nooit uitstapjes georganiseerd voor het personeel. Men ziet hier nog niet in dat je meer een team wordt van dit soort uitjes. Het is goed om je collega´s ook eens in andere situaties te zien, dat verhoogt de betrokkenheid.

De Catalaanse hiërarchie vinden sommigen wel prettig. Er hoeft met werknemers niet altijd een discussie gevoerd te worden zoals in Nederland en er is meer respect. Toch verlangen de permanent verblijfende Nederlanders minder hiërarchie dan dat de Catalanen gewend zijn van hun managers.

Mijn werknemers vinden mij een ander soort baas. In mijn bedrijf heerst geen hiërarchie zoals ze die gewend zijn. Bij ons is meer teamwerk. Aan het eind van het jaar zet ik ook de schoonmaakster op de stoel, ze krijgt applaus en ook een cadeau. Ze is net zo belangrijk voor de organisatie als anderen.

1 april 2007

Initiatief Spaanse werknemers

De andere zijde van de Catalaanse gehoorzaamheid is volgens veel Nederlanders het gebrek aan initiatief van de werknemers. Met name de Nederlandse ondernemers ervaren dit als zeer storend.

Spaans personeel neemt erg weinig initiatief. Ze nemen een afwachtende houding aan en nemen problemen niet van je bord af, maar leggen ze er juist neer.

In Spanje wachten de werknemers net zo lang totdat jij ze een duidelijke opdracht hebt gegeven. Dan voeren ze die opdracht ook goed uit. Ze werken hard. Maar je kan niet van ze verwachten dat ze iets uit eigen beweging doen.

Ze zijn niet zo vooruitstrevend. Je moet heel duidelijk taken afbakenen, vertellen wat ze moeten doen. Het lijkt wel of ze geen initiatief durven te nemen.

Ik heb wel eens aan één van mijn werkneemster gevraagd “goh, wat vind jij nou leuk om te doen, waar zou jij nou graag in verder willen”. Dan haalt ze haar schouders op en vraagt ze “ wat denk jij?”

De Nederlandse respondenten verklaren de hiërarchie en het gebrek aan initiatief van werknemers door te wijzen op het Franco regime. Men is jarenlang onderdrukt geweest en is niet gewend om voor een mening uit te komen.

Men heeft hier onder een dictatuur geleefd en gewerkt, men is niet getraind in nadenken, maar in gehoorzamen.

Wat betreft het gebrek aan initiatief van de werknemers, proberen alle ondernemers hun werknemers zoveel mogelijk te stimuleren. Ze passen zich er dus niet op aan in de zin dat ze er vrede mee hebben en het erbij laten zitten, maar ze houden er rekening mee en proberen de werknemers wat meer te laten meedenken en eigen inititatief te laten tonen. Eén van de Nederlanders geeft aan dat de gehoorzaamheid heel succesvol benut kan worden door buitenlandse managers:

De gehoorzaamheid brengt met zich mee dat eigen input gestimuleerd moet worden. Ze zijn niet gewend mee te denken. Buitenlandse managers zijn hier daarom vaak erg effectief; enerzijds omdat de Spanjaarden erg gehoorzaam zijn en anderzijds omdat de buitenlandse managers hen vaak stimuleren ook eigen input te hebben. Dat is natuurlijk de ideale combinatie.